Whyte Opinion: L’Echo – January 2015

Press Release – 15/12/2014
January 13, 2015
Press release 17/02/2015
February 17, 2015

About the graphic designer who created a historical catch-phrase #jesuischarlie

 

 

14892566-0

The graphic artist who created a historic slogan

Emmanuel Goedseels, Partner at Whyte Corporate Affairs – January 2015

It was quite a surprise to find in the same room at the Théâtre des Variétés in Paris last week Philippe Dutilleul, Belgian author and producer of the biggest media hoax since Orson Welles, “Bye Bye Belgium”, and Joachim Roncin, the French graphic artist who created the world-famous “Je suis Charlie.

They hadn’t come to see a play, but for the annual conference The Reputation War, which looks at the challenges of communication in the broadest sense of the term. Eight years after it was aired, the audacity of the shock broadcast by the Belgian French-language television channel RTBF continues to amaze, to the point where you wonder whether it would have been possible in 2015 and above all, you imagine how it would have been conveyed or torn apart by today’s social media, which were still in their infancy at the time. Because while not all communication is digital as yet, no-one can deny the domination of this medium in the rapid and widescale circulation of information, for better or for worse.

Born of an extremely tragic event, the case of the slogan “Je suis Charlie” (I am Charlie) is an extraordinary and unprecedented phenomenon. It is probably the biggest buzz of all time and will leave its mark for years to come, if not for ever, as it will clearly be the subject of theses, university courses and books. The slogan already has its own Wikipedia page, recounting its entire history and giving its figures: tweeted 619,000 times on 7 January 2015, translated into every language, printed on every medium, quoted or displayed by a whole host of leading figures from the world of politics and elsewhere across the globe, and immediately ridiculed with the supposed Gérard Depardieu poster “Je suis Chablis” (I am Chablis).   A public square in a French town will henceforth be named “Place Je suis Charlie”.  During the conference, the author himself acknowledged that he is completely overwhelmed by the phenomenon and has spent most of his time since 8 January preventing the slogan, which belongs in the public domain, from being registered and used for commercial purposes. Lawyers are working on this tirelessly.

The simple perfect

It must be said that this slogan is quite simply perfect! Three words and three colours conveyed an emotion and a republican message. If it hadn’t been in response to a tragedy, a great many advertisers would have dreamed of being behind this unique, historical and worldwide slogan. In reality, it didn’t result from a creative approach, in the usual sense of the term, but from an emotion. For that matter, Joachim Roncin is not an advertiser; he’s a graphic artist on the women’s magazine “Stylist”.

While he was in an editorial meeting, at the same time the Charlie-Hebdo meeting was taking place, the news of the massacre quickly became public. The meeting was interrupted and, shocked like everyone else, the editors returned to their offices. This was when Joachim Roncin, filled with emotion, felt the need to express himself with the means at his disposal: through graphic art. Inspired by previous slogans such as “Ich bin ein Berliner” or “We are all Americans” and the “Où est Charlie” (Where is Charlie) activity books, he created the “Je suis Charlie” poster in 45 minutes and put it on Twitter.  He only has 600 followers, but one of them has over 30,000! And that’s how, in just a few hours, this message was sent over half a million times in France and then millions of times throughout the world in a few days.

It is the biggest demonstration of the power and speed of the social media, with a message in tune with the emotion of the moment. This message is strong; it conveys both the rational and the emotional: plain, simple colours (black, grey, white), with lettering and words that are virtually universal beyond the French-speaking world.

In all humility, the author has no wish to analyse his work. It was spontaneous, and that is no doubt what makes it so powerful. At the very most he admits, a posteriori, that if he had written “Je suis Charlie-Hebdo”, the slogan wouldn’t have worked. But again, he didn’t think, he reacted, and presumed only his 600 friends on Twitter would know about it …

Attempts to re-use it, even if they are probably well intentioned, are anything but spontaneous and can only be condemned. For instance 3 Suisses, wishing to support the social movement, had the bad idea of transforming the original poster using its own colours. It paid the price immediately. The social networks responded just as promptly. The brand became entangled in its explanations and justifications and finally had to remove it as quickly as possible from its Internet channels. A bad idea that will no doubt affect its image among some French consumers.

There remains the original slogan, rare in its perfection. Communication man or not, you can only admire this slogan and the response it prompted.

Emmanuel Goedseels

Partner

Whyte Corporate Affairs

De grafisch ontwerper die een historische slogan bedacht

Emmanuel Goedseels, Partner bij Whyte Corporate Affairs – January 2015

Wat een verrassing vorige week in de zaal van het Théâtre des Variétés in Parijs om er tegelijk Philippe Dutilleul, Belgisch auteur-producent van « Bye Bye Belgium» – de grootste mockumentary sinds The War of the Worlds van Orson Welles – en Joachim Roncin, de Franse grafische ontwerper en bedenker van het intussen wereldwijd beroemd geworden « Je suis Charlie », te kunnen aantreffen.

Het betrof hier geen toneelopvoering maar wel de jaarlijkse conferentie The Reputation War, die zich buigt over de uitdagingen van de communicatie in de breedste zin van het woord. 8 jaar na datum blijft « Bye Bye Belgium», de gewaagde schokuitzending van de RTBF, verbazen en wel zo zeer dat men zich kan afvragen of zij in 2015 nog mogelijk zou geweest zijn en vooral, hoe zij de door sociale media – toen nog in de kinderschoenen – van vandaag opgepikt of neergesabeld zou zijn. Want ook al is nog niet alle communicatie digitaal, niemand kan ontkennen dat de sociale media de boventoon voeren als het aankomt op snelle en grootschalige verspreiding van informatie, ten goede of ten kwade.

De uit een uiterst tragische gebeurtenis ontstane slogan « Je suis Charlie » is een verschijnsel zonder weerga, zonder voorgaande ook. Allicht is het de grootste buzz aller tijden en deze zal nog heel lang blijven nazinderen, misschien zelfs voor altijd want over het verschijnsel komen er zeker eindejaarsverhandelingen, universitaire cursussen en boeken. De slogan heeft al een eigen pagina op Wikipedia, compleet met historiek en alle cijfers: 619.000 keer getwitterd op 7 januari 2015, vertaald in alle talen, op alle mogelijke dragers afgedrukt, uitgesproken of getoond door ontelbare prominente politici en andere kopstukken wereldwijd, onmiddellijk ook belachelijk gemaakt door de naar verluidt van Gérard Depardieu afkomstige affiche « Je suis Chablis ». Een plein in een Franse stad zou intussen de naam « Place Je suis Charlie » gekregen hebben . Op genoemde conferentie erkende de bedenker zelf volledig overrompeld te zijn door de feiten en voegde eraan toe dat hij sinds 8 januari de meeste van zijn tijd besteed aan het verhinderen dat deze slogan, die tot het collectieve domein behoort, gedeponeerd en voor commerciële doeleinden gebruikt zou worden. Advocaten zijn hier dag in dag uit mee bezig.

Zonder meer volmaakt

Het moet gezegd: deze slogan is zonder meer volmaakt. Drie woorden en drie kleuren vertolken een emotie en een republikeinse boodschap. Ware het geen reactie op een tragische gebeurtenis geweest, handenvol reclamemensen zouden ervan dromen om de bedenker geweest te zijn van deze unieke, historische en universele slogan. In werkelijkheid is hij niet ontstaan uit een creatieve benadering, in de gebruikelijke zin van het woord, maar uit een emotie. Joachim Roncin zit trouwens niet in de reclame maar is grafisch ontwerper bij het vrouwenblad «Stylist ».

Toen hij er op de redactievergadering zat, op hetzelfde tijdstip als bij Charlie-Hebdo, ging het nieuws over de moordpartij als strovuur de wereld rond. De vergadering werd onderbroken en geschokt zoals iedereen gingen de redacteurs naar hun bureau terug. Op dat ogenblik kreeg Joachim Roncin de emotioneel gedreven aandrang om zich uit te drukken met de middelen die hij het best kent, het grafisch ontwerp. Geïnspireerd door slogans uit het verleden zoals « Ich bin ein Berliner » of « We are all Americans » en de spelboeken « Où est Charlie » ontwierp hij op 45 minuten tijd deze « Je suis Charlie »-affiche, die hij meteen op Twitter zette. Hijzelf heeft slechts 600 followers maar iemand die de tweet oppikte, heeft er meer dan 30.000! Op die manier is dit bericht op enkele uren tijd meer dan een half miljoen keer doorgestuurd in Frankrijk, de dagen erop gebeurde dat wereldwijd miljoenen keer.

Meteen bewijst dit overduidelijk de enorme kracht en snelheid van de sociale media, met een bericht dat bouwt op de emotie van het moment. Die boodschap is sterk en bespeelt zowel de rationele als de emotionele snaar: sober van kleurvoering (zwart, grijs, wit), van belettering en van woorden, gesteld in Frans dat opeens universeel wordt.

Bescheiden als hij is heeft Joachim Roncin zijn creatie niet willen analyseren, hij bleef spontaan en daar precies zit allicht al zijn kracht. Hoogstens geeft hij a posteriori toe dat als hij « Je suis Charlie-Hebdo » geschreven had, de slogan niet gewerkt zou hebben. Maar opnieuw, de slogan ontsproot niet uit bezinning maar uit reactie, waarbij hij dacht dat enkel zijn 600 vrienden op Twitter zijn bericht zouden oppikken.

Aan het andere uiteinde van het spontane staan de pogingen om een graantje van de hype mee te pikken. En ook al zijn ze waarschijnlijk goed bedoeld, wij kunnen er alleen maar verontwaardigd tegen protesteren. Neem nu 3 Suisses dat, met de bedoeling de maatschappelijke beweging te ondersteunen, het slechte idee opgevat had om de originele affiche in de eigen kleuren te tooien. De bestraffing volgde ogenblikkelijk, de sociale media zaten er meteen op. Het merk heeft zich in alle bochten gewrongen om de zaak uit te leggen, te verantwoorden, om uiteindelijk de aftocht te blazen en het misbaksel zo snel mogelijk van zijn websites te verwijderen. Duidelijk een slecht idee, dat het imago van het merk bij bepaalde Franse consumenten allicht geen goed zal doen.

Blijft over, de originele slogan, van een zeldzame perfectie. Communicatieman of niet, deze slogan en wat hij veroorzaakt heeft, kan enkel bewondering wekken.

Emmanuel Goedseels

Partner

Whyte Corporate Affairs

 

 

Comments are closed.